Ισοι μεν, χωριστά δε

Είχαμε νωρίς υποστηρίξει («ΤΑ ΝΕΑ», 17/12/13) ότι συμμόρφωση με την καταδικαστική για την Ελλάδα απόφαση «Βαλλιανάτου και λοιπών» του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ήταν δυνατή είτε με την - προτιμητέα, για λόγους νομικούς και αξιακούς - επέκταση του συμφώνου συμβίωσης στα ομόφυλα ζευγάρια είτε με πλήρη κατάργησή του. Αυτό διότι η απόφαση «Βαλλιανάτου...» περιοριζόταν σε διάγνωση αρνητικής (κατά τη σχετική ορολογία) παραβίασης, λόγω παράνομης διάκρισης εις βάρος κοινωνικής ομάδας αποκλειόμενης από δικαίωμα που άλλη ομάδα απολαμβάνει. Με την πρόσφατη απόφαση «Ολιάρι και λοιποί κατά Ιταλίας», το Δικαστήριο επανήλθε στο ζήτημα ίσης μεταχείρισης των ομόφυλων ζευγαριών, προχωρώντας ένα βήμα πιο πέρα. Υπάρχει, πλέον, θετική υποχρέωση των κρατών να αναγνωρίζουν με ειδικό νομοθετικό πλαίσιο την ένωση ομοφύλων. Η απόφαση «Ολιάρι...» περιορίζει τη διακριτική ευχέρεια των κρατών. Η ιδιαιτέρως καλοδεχούμενη αυτή εξέλιξη συνεπάγεται ότι, πλέον, είναι μονόδρομος για την ελληνική Πολιτεία - εφόσον δεν κατοχυρώνει τα ομόφυλα ζευγάρια με γάμο, οπότε και θα μπορούσε να καταργήσει το σύμφωνο συμβίωσης - η επέκταση του συμφώνου στα ομόφυλα ζευγάρια.

Η κόλαση είμαστε εμείς. Τρεις θέσεις για την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αναφορικά με τον αποκλεισμό των ομόφυλων ζευγαριών από το σύμφωνο συμβίωσης στην Ελλάδα

Τί κοινό έχει το να θέλεις να χτίσεις έναν τοίχο με βάση την ιταλική αρχιτεκτονική στη γαλλική επαρχία του 19^ουαιώνα με το να επιθυμείς να αναγνωρίσεις νομικά τη σχέση σου με άτομο του ιδίου φύλου σε μία άλλη ευρωπαϊκή επαρχία (ας την ονομάσουμε Ελλάδα) του 21^ου; Ιδού η απάντηση από την πένα του Stendhal: «Ένας τέτοιος νεωτερισμός θα στοίχιζε στον αστόχαστο [...] την αιώνια ρετσινιά του μη υγιώς σκεπτομένου, και θα τον θεωρούσαν χαμένο κορμί οι φρόνιμοι και μετριοπαθείς πολίτες, εκείνοι ακριβώς που διαφεντεύουν την υπόληψη του καθενός [...]. [...] οι φρόνιμοι αυτοί [...] ασκούν τον πιο καταθλιπτικό δεσποτισμό που μπορεί ποτέ να υπάρξει. [...] Η τυραννία της κοινής γνώμης –και, Θεέ μου, ποιας κοινής γνώμης!– [...]».[1]

Ισότητα για όλους ή για κανέναν. Τι πραγματικά αποφάσισε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για το σύμφωνο συμβίωσης

Με την πρόσφατη απόφασή του στην υπόθεση Βαλλιανάτου και λοιπών το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε την Ελλάδα λόγω διακρίσεων που δημιουργεί ο αποκλεισμός των ομόφυλων ζευγαριών από το σύμφωνο συμβίωσης που νομοθέτησε η Βουλή το 2008. Το δικαστήριο επισήμανε ότι, μόλο που δεν υπάρχει συναίνεση (consensus) μεταξύ των κρατών στην Ευρώπη, αναδεικνύεται μία τάση υπέρ της θέσπισης μορφών νομικής αναγνώρισης των σχέσεων ομοφύλων ζευγαριών. Υπογράμμισε όμως ότι με την υπόθεση αυτή δεν καλείται να κρίνει αν τα κράτη οφείλουν (έχουν θετική υποχρέωση) να προβλέπουν σύμφωνο συμβίωσης, αλλά κάτι απλούστερο: ότι εθνικός νόμος που αποκλείει τμήμα της κοινωνίας από το πεδίο εφαρμογής του, χωρίς απολύτως κανέναν λόγο που να καθιστά τον αποκλεισμό αναγκαίο, αντιβαίνει στην απαγόρευση των διακρίσεων.

Το όραμα μίας νέας Ελλάδας

Η κρίση της Ελλάδας μπορεί να συνοψιστεί στην επικράτηση ενός κυνικού συστήματος “αρπακτικού παρασιτισμού” που κατασπατάλησε και ιδιοποιήθηκε τους κρατικούς πόρους από τα μέσα της δεκαετίας του 80 εως το ξέσπασμα της κρίσης. Η ίδια η κρίση οφείλεται στην αδυναμία του πολιτικού συστήματος να προσαρμοστεί στους κανόνες της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ και τους κανόνες του Ευρώ. Η λύση πρέπει να συνδυάζει οικονομικές μεταρρύθμίσεις με πολιτικές. Το στοίχημα για την Ελλάδα είναι να ξαναγίνει μια ανοικτή και δίκαιη κοινωνία με την ειλικρινή διεθνοποίησή της οικονομίας της. Το ευρωπαϊκό όραμα της δημοκρατικής ισότητας συνδυάζει τον δυναμισμό της ευνομούμενης αγοράς με την κοινωνική προστασία των αδυνάτων. Η φιλοσοφία αυτή είναι η σημερινή εξέλιξη των παλιών ιδεωδών του πρώτου ελληνικού κράτους. Το όραμα της νέας Ελλάδας είναι ακριβώς το ίδιο με το όραμα της παλιάς.